افتادگی مثانه؛ از علل و علائم تا جدیدترین درمان‌‌ها

افتادگی مثانه چیست؟

به وضعیتی که در آن مثانه آنقدر پایین می‌آید تا حدی که به دیواره واژن فشار وارد می‌کند، افتادگی مثانه یا سیستوسل می‌گویند. این مشکل معمولا در زنان دیده می‌شود و می‌تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد. در موارد خفیف، مثانه فقط کمی پایین می‌آید اما در موارد شدید، ممکن است از دهانه واژن بیرون بزند.

افتادگی مثانه ممکن است در هر سنی پیش بیاید اما با افزایش سن معمولا شایع‌تر می‌شود. در تصویر زیر با مشاهده عکس افتادگی مثانه در زنان، این عارضه را بهتر درک می‌کنید.

علت افتادگی مثانه

افتادگی مثانه معمولاً به‌خاطر ضعیف‌ شدن عضلات و بافت‌های کف لگن ایجاد می‌شود. دلایل اصلی آن شامل موارد زیر است:

• زایمان طبیعی
• افزایش سن و یائسگی
• اضافه وزن
• یبوست طولانی‌مدت
• سرفه مزمن
• بلند کردن اجسام سنگین به‌طور مداوم
• جراحی‌هایی مثل برداشتن رحم

علاوه‌بر موارد بالا، سابقه خانوادگی هم می‌تواند باعث افتادگی مثانه در زنان شود.

علائم افتادگی مثانه در زنان

علائم افتادگی مثانه در موارد خفیف ممکن است اصلاً احساس نشود اما در موارد متوسط و شدید معمولاً با علائم زیر همراه‌ست:

• احساس سنگینی یا فشار در ناحیه لگن و واژن
• دیدن یا احساس یک برآمدگی در واژن
• مشکل در ادرار کردن مثل احساس خالی نشدن کامل مثانه
• رفتن مکرر به دستشویی
• عفونت‌های ادراری مکرر
• درد یا ناراحتی گاه‌به‌گاه هنگام رابطه جنسی

این علائم اغلب وقتی ایستاده‌اید یا چیزی سنگین بلند می‌کنید، بیشتر احساس می‌شود و با دراز کشیدن کمی بهبود پیدا می‌کند.

درمان افتادگی مثانه در زنان

انتخاب درمان مناسب برای سیستوسل (افتادگی مثانه) بستگی به شدت آن دارد. برای موارد خفیف، معمولاً روش‌های ساده زیر توصیه می‌شود:

• تمرینات کف لگن (کگل)
• کاهش وزن
• استفاده از کرم یا حلقه هورمونی استروژن برای تقویت بافت‌ها
• قرار دادن یک وسیله حمایتی به نام پساری داخل واژن
• تجویز هورمون استروژن به‌عنوان دارو برای افتادگی مثانه

اگر با انجام موارد بالا بهبود حاصل نشود یا افتادگی مثانه شدید باشد، ممکن است پزشک جراحی افتادگی مثانه را تجویز کند. پزشک در این جراحی معمولاً مثانه را به جای اصلی برمی‌گرداند و بافت‌های اطراف آن را محکم می‌کند.

درمان افتادگی مثانه با لیزر از روش‌های جدید پزشکی است که می‌تواند جایگزین جراحی شود. نکته مهم در مورد این درمان جدید افتادگی مثانه، میزان اثرگذاری و غیرقابل بازگشت بودن آن است. به‌همین علت توصیه می‌کنیم با مشورت پزشک متخصص خود، اقدام به انجام آن کنید.

مراقبت بعد از عمل افتادگی رحم و مثانه مشابه هم هستند و معمولا شامل استراحت، دوری از فعالیت‌های سنگین و معاینه مرتب توسط متخصص است تا به سلامت کامل برسید.

ورزش کگل برای افتادگی مثانه

تمرینات کف لگن برای افتادگی مثانه از روش‌های بدون نقاهت درمان این عارضه هستند. این ورزش‌های ساده را می‌توانید هر جایی انجام دهید. چند نمونه ورزش کگل:

ورزش طولانی

عضلات کف لگن را به آرامی، فشرده و بالا بکشید، مثل اینکه می‌خواهید ادرار را نگه دارید. ۵ ثانیه نگه دارید و بعد ۵ ثانیه استراحت کنید. این را ۵ بار تکرار کنید.

ورزش کوتاه و قوی

عضلات را سریع فشرده کنید، مثل اینکه می‌خواهید جلوی ادرار را بگیرید و بلافاصله رها کنید. ۱۰ بار این حرکت را تکرار کنید.

ورزش ترکیبی

اول عضلات اطراف واژن را فشرده کنید، بعد اطراف مقعد و سعی کنید آن‌ها را به سمت بالا بکشید. ۵ ثانیه نگه دارید و حرکت را ۵ بار تکرار کنید.

عوارض افتادگی مثانه

اگر افتادگی مثانه درمان نشود، می‌تواند مشکلات زیر را به‌همراه داشته باشد:

– ابتلا به عفونت‌های ادراری مکرر، زیرا مثانه کامل خالی نمی‌شود.

– آسیب به کلیه، چون لوله‌های کلیه تحت فشار قرار می‌گیرند.

– مشکل در رابطه جنسی، اگر افتادگی مثانه با افتادگی رحم یا روده همراه باشد.

چطور از افتادگی مثانه پیشگیری کنیم؟

عادت‌های زیر در پیشگیری از افتادگی مثانه موثر هستند:

– وزن خود را در محدوده استاندارد نگه دارید تا فشار روی لگن کمتر شود.

– رژیم غذایی پر از فیبر داشته باشید، آب زیاد بنوشید و ورزش‌های سبک مثل پیاده‌روی انجام دهید تا از یبوست جلوگیری شود.

– ورزش‌های کف لگن را روزانه انجام دهید تا عضلات قوی بمانند.

– از بلند کردن اجسام سنگین اجتناب کنید و اگر لازم است، با فرم درست (خم شدن از زانو) بلند کنید.

– برای جلوگیری از سرفه مزمن، سیگار را ترک کنید.

– در فعالیت‌های سنگین مثل دویدن یا پریدن، مراقب باشید و اگر سابقه افتادگی مثانه دارید، با پزشک مشورت کنید.

عمل افتادگی مثانه چند ساعت طول می‌کشد؟

عمل افتادگی مثانه معمولاً سرپایی است و همان روز می‌توانید به خانه برگردید اما بهبود کامل، تا چند هفته و حتی چند ماه طول می‌کشد.

کلام پایانی

افتادگی مثانه وضعیتی است که اندام مثانه به‌دلیل ضعیف شدن بافت‌ها و ماهیچه‌های اطراف آن به سمت پایین می‌افتد. در زنان این عارضه باعث فشار به دیواره واژن می‌شود.

سیستوسل در موارد خفیف شاید احساس نشود اما در موارد متوسط و شدید خود را با علائمی چون احساس سنگینی یا فشار در نواحی پایین شکم و واژن، احساس خالی نشدن کامل مثانه و… نشان می‌دهد.

افتادگی مثانه را باید پیگیری و درمان کنید زیرا بی‌توجهی به این عارضه، مشکلات شدیدتری مثل عفونت ادراری را باعث می‌شود.

منابع: clevelandclinic، urologyhealth، nhs، mayoclinic