علت میگرن قاعدگی چیست و چه فرقی با میگرن معمولی دارد؟

کد نظام پزشکی ۸۵۸۰۸

پزشک تاییدکننده: دکتر مریم الماسی

جراح و متخصص زنان، لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی و عضو انجمن علمی جراحی‌های کم‌تهاجمی زنان

کد نظام پزشکی: ۸۵۸۰۸

میگرن قاعدگی یکی از شایع‌ترین سردردهایی است که زنان قبل از پریود یا در دوران پریود تجربه می‌کنند اما با میگرن معمولی فرق دارد و صرفا به‌خاطر محرک‌های بو، صدا یا نور ایجاد نمی‌شود. اگر با علت اصلی این سردردها آشنا نیستید و نمی‌دانید چطور باید آن‌ها را کنترل کنید، این مقاله را حتما بخوانید.

علت میگرن قاعدگی چیست؟

میگرن قاعدگی (Menstrual Migraines) یا سردردهای هورمونی به‌دلیل تغییرات هورمونی دوران پریود به‌ویژه کاهش سطح استروژن و پروژسترون رخ می‌دهد. این نوع از سردردهای هورمونی ممکن است از یک ساعت تا چند روز طول بکشند و با حرکت، نور، بو یا صدا تشدید شوند.

به‌طور‌ معمول، استروژن زمان تخمک‌گذاری در بالاترین سطح و قبل از شروع پریود در پایین‌ترین حد خود قرار دارد. این اتفاق حساسیت به درد را در زنان به‌شدت افزایش می‌دهد. رایج‌ترین علت میگرن قاعدگی در زنان هم همین موضوع است.

داروهایی که هورمون‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند مثل داروهای ضدبارداری نیز در به‌هم خوردن این تعادل هورمونی نقش دارند. حملات میگرن هورمونی ممکن است با نزدیک شدن به یائسگی شدیدتر شود اما با آغاز یائسگی بهبود پیدا می‌کند.

جالب آن‌که مصرف کافئین تاثیری دوگانه بر میگرن قاعدگی دارد. اگر به‌صورت مرتب کافئین مصرف می‌کنید، قطع آن در دوره پریود می‌تواند علت سردردهای هورمونی شما باشد اما زمانی‌که در مصرف آن زیاده‌روی کنید یا عادت به دریافت کافئین به‌طور منظم نداشته باشید؛ مصرف آن یکی از دلایل ابتلا به میگرن شما می‌شود.

درد میگرن کجای سر است؟

درد میگرن معمولا یک طرف سر را درگیر کرده و اغلب اطراف پیشانی است اما به‌طور کلی نمی‌توان یک ناحیه به‌خصوص در سر را برای آن معرفی کرد.

«اورا» مجموعه‌ای از علائم حسی، حرکتی، بینایی است که از چند دقیقه تا یک ساعت پیش از شروع سردرد اصلی (میگرن) بروز می‌کند. اما خبر بد اینکه میگرن قاعدگی بدون هیچ‌گونه «اورا» شروع می‌شود؛ حتی اگر در انواع دیگر سردردهای میگرنی، این علائم هشداردهنده را دریافت کنید.

علائم میگرن قاعدگی چیست؟

علائم سردردهای هورمونی زمان پریود، تفاوت چندانی با علائم میگرن در زنان ندارد و با سردرد شدید و ضربان‌دار، حساسیت به نور و صدا ظاهر می‌شود. البته میگرن‌ قاعدگی ممکن است کمی شدیدتر از میگرن معمولی باشد و معمولا با حالت تهوع و استفراغ همراه‌ست.

تشخیص میگرن قاعدگی با بررسی زمان به وقوع پیوستن آن امکان‌پذیر است. اگر یک تا دو روز پیش از پریود به سردرد دچار شدید و بیشتر از دو دوره عادت ماهانه است که آن را تجربه می‌کنید، احتمالا با میگرن قاعدگی روبه‌رو هستید.

برای درمان میگرن قاعدگی چه بخوریم؟

از آن‌جایی که رایج‌ترین علت میگرن در زنان (نوع مرتبط با قاعدگی آن) نوسانات هورمونی است؛ گاهی پزشک‌ها داروهای ضدبارداری خوراکی و هورمون‌درمانی (مکمل استروژن خوراکی) را برای جلوگیری از این نوسان‌ها تجویز می‌کنند.

درست است که از داروهای هورمونی به‌عنوان علت میگرن قاعدگی یاد کردیم اما دوز و نوع این داروها با توجه به هدفی که پزشک مدنظر دارد، تغییر می‌کنند. به جز داروهای هورمونی، راه‌های دیگری هم برای درمان میگرن قاعدگی وجود دارد:

NSAIDها

داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند ناپروکسن و ایبوپروفن که در پیش‌گیری و کاهش سردرد پریودی موثر هستند. پزشک ممکن است این مسکن‌ها را دو تا سه روز قبل از شروع پریود و در طول آن توصیه کند.

تریپتان‌ها

تریپتان‌ها مانند سوماتریپتان (Sumatriptan) دسته‌ای از داروها برای میگرن قاعدگی نوع حاد هستند که به‌صورت خوراکی، اسپری بینی و تزریقی ممکن است توسط پزشک تجویز شوند.

مکمل‌های کمک‌کننده

مصرف مکمل‌هایی مانند منیزیم از روز ۱۵ام چرخه پریود تا دوره بعدی، هرشب پیش از خواب می‌تواند در کاهش این سردردها موثر باشد. مکمل‌های دیگری نیز مانند ریبوفلاوین (ویتامین B2) و کوآنزیم کیوتن (CoQ10) در کنترل سردردهای هورمونی تاثیر دارند.

اقدامات غیر دارویی

اجتناب از نور شدید و گرما، ایجاد یک محیط خنک و تاریک در دوران پریود به‌همراه خواب کافی و ورزش‌های فیزیکی منظم به کاهش حملات میگرن قاعدگی کمک می‌کند.

درمان خانگی میگرن قاعدگی با مصرف غذاهای مغذی مانند ماهی‌های چرب، اسفناج، بادام، تخم‌مرغ، انواع میوه‌ها و سبزیجات در کنار مدیریت استرس امکان‌پذیر است.

داروهای گیاهی

دمنوش آویشن، بابونه، زنجبیل، تخم‌گیشنیز و گل‌گاو‌زبان به‌دلیل خواص ضدالتهابی و آرام‌بخشی، برای درمان گیاهی سردرد قاعدگی بی‌تاثیر نیستند اما هیچ‌وقت این نوع از دمنوش‌ها نمی‌توانند به‌عنوان درمان قطعی میگرن قاعدگی مصرف شوند.

درمان قطعی آن معمولا ترکیبی از چند مورد بالا را شامل می‌شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگرچه هیچ آزمایش یا تست مستقیمی برای تشخیص میگرن قاعدگی وجود ندارد اما با کمک متخصص می‌توان این نوع سردرد را تشخیص و برای پیشگیری و درمان آن اقدام کرد.

پس هر زمانی‌که این سردردها زندگی روزمره شما را مختل کردند و نیاز به مصرف دارو برای بهبود یا درمان آن داشتید، حتما به متخصص مراجعه کنید. برای شروع توصیه می‌کنیم از یک پزشک عمومی کمک بگیرید، پزشک به صلاح‌دید خود ممکن است شما را به یک متخصص ارجاع دهد.

کلام آخر

میگرن قاعدگی معمولا به‌دلیل تغییرات هورمونی پریود اتفاق می‌افتد و بسیار شدیدتر از میگرن‌های عمومی ظاهر می‌شود. هرچند که سردردهای هورمونی ناحیه خاصی از سر را درگیر نمی‌کنند اما معمولا در یک طرف سر و اطراف پیشانی رخ می‌دهند. برای کنترل و بهبود آن‌ها انواع دارو و درمان خانگی وجود دارد که به شما در مدیریت این نوع از سردردهای هورمونی کمک می‌کنند.

پرسش‌های متداول میگرن قاعدگی

مصرف کافئین چه تاثیری رو میگرن قاعدگی دارد؟

مصرف کافئین یا عدم مصرف آن ممکن است دشمن میگرن قاعدگی باشد. اگر عادت به دریافت میزان کافئین مشخصی در روز دارید، در دوران پریود آن را کامل قطع نکنید یا جایگزینی برای آن پیدا کنید اما اگر عادت به مصرف منظم کافئین ندارید، در این دوران از آن پرهیز کنید.

آیا نوشیدن آب سردردهای هورمونی را درمان می‌کند؟

کم‌آبی می‌تواند به‌عنوان محرک میگرن قاعدگی عمل کند. در همه شرایط سعی کنید بین ۶ تا ۸ لیوان آب را در روز مصرف کنید.

منابع: americanmigrainefoundation، clevelandclinic، migrainetrust