بیماری خودایمنی در زنان چیست؟ زمانیکه سیستم ایمنی بدن، به جای حمله به عوامل خارجی مانند ویروسها و باکتریها، به سلولها و بافتهای سالم بدن حمله میکند، فرد…
ادامه مطلب >
کد نظام پزشکی
۸۵۸۰۸
پزشک تاییدکننده:
دکتر مریم الماسی
جراح و متخصص زنان، لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی و عضو انجمن علمی جراحیهای کمتهاجمی زنان
کد نظام پزشکی:
۸۵۸۰۸
کیست تخمدان یک عارضه شایع در زنان است که بدون علائم هشداردهنده ظاهر میشود و میتواند خطرناک باشد. این کیستها ممکن است در تخمدان راست، چپ یا هر دو رشد کنند و ابعادی بزرگتر از ۵ سانتیمتر داشتهباشند. برای آشنایی بیشتر با انواع کیست تخمدان، خطرات، علائم و راههای درمان آن با ما همراه باشید.
کیست تخمدان چیست؟
کیست تخمدان به انگلیسی Ovarian Cyst نامیده میشود و در ظاهر شبیه به یک کیسه پر از مایع است که روی تخمدان یا داخل آن رشد میکند. این کیستها در دو نوع عملکردی و پاتولوژیک شناخته میشوند.
کیستهای عملکردی
کیست تخمدان عملکردی، فراگیرترین نوع کیست تخمدان است. کیستهای عملکردی در روند طبیعی چرخه پریود در اثر یک اختلال بهوجود میآیند.
هر چرخه پریود بر اساس تغییرات تخمدانها شامل ۳ مرحله کلی میشود:
- رشد فولیکول و پاره شدن آن
- تخمکگذاری
- رشد جسم زرد
اگر فولیکول به درستی پاره نشود یا دهانه جسم زرد بسته شود، ممکن است با کیستهای فولیکولار یا کیست جسم زرد مواجه شویم. این نوع از کیستهای تخمدان معمولا پس از چند هفته یا چند ماه خودبهخود از بین میروند.
کیستهای پاتولوژیک
این نوع از کیستها کمتر شایع بوده و از رشد غیرطبیعی سلولها ناشی میشوند. کیست تخمدان پاتولوژیک، میتواند خوشخیم یا بدخیم باشد و معمولا به سه دسته زیر تقسیم میشود:
درموئید: حاوی بافتهایی مثل مو یا پوست
سیستادنوما: رشد سلولهای سطح بیرونی تخمدان
اندومتریوما: رشد بافت پوششی رحم در خارج از رحم
کیست تخمدان در دختران و زنانی که در سنین باروری هستند، رایج است اما امکان دارد زنان یائسه نیز به دلایلی غیرمرتبط با چرخه پریود مثل بروز سیستادنوما، به این کیستها دچار شوند.
چه اندازه کیست تخمدان خطرناک است؟
ابعاد کیست تخمدان اولین عامل تعیینکننده در خطرناک بودن آن است. کیستهای تخمدان کوچکتر از ۵ سانتیمتر معمولا جدی نیستند و بدون درمان از بین میروند.
اما اگر کیستها بزرگتر از ۵ سانتیمتر باشند و علائم کیست تخمدان خطرناک را بروز دهند، مراجعه به پزشک ضروری است؛ گاهی کیستها باعث پیچ خوردن تخمدان و بسته شدن رگهای خونرسان میشوند و با درد یا تب همراه هستند؛ همچنین ممکن است با پاره شدن این کیستها، فرد دچار خونریزی داخلی شود که یک وضعیت اورژانسی پزشکی است.
علائم کیست تخمدان
بسیاری از کیستهای تخمدان معمولا بدون علامت هستند و در معاینات پزشکی دیگر کشف میشوند. اما کیستهای بزرگ را با نشانههای زیر میتوان تشخیص داد:
- احساس درد در ناحیه لگن یا شکم
- تغییرات در عادت ماهانه
- درد هنگام رابطه جنسی
- مشکلات ادراری یا گوارشی
- نفخ شکمی
- خستگی یا احساس ضعف عمومی
علائم کیست تخمدان در پریود با دردهای شدیدتر و حتی لکهبینی یا خونریزی غیرعادی همراه است. در بعضی موارد نیز، کیست تخمدان باعث پریود نشدن یا چندبار پریود شدن در ماه میشود.
برای آگاهی بیشتر درباره علت دوبار پریود شدن در ماه و روشهای درمان آن میتوانید مقاله زیر را مطالعه کنید.
مقاله مرتبط:
علت دوبار پریود شدن در ماه چیست و چطور درمان میشود؟
دوبار پریود شدن در یک ماه یا پریود شدن به فاصله دو هفته میتواند برای بسیاری از زنان نگرانکننده ب ... مطالعهنحوه تشخیص کیست تخمدان
«سونوگرافی ترانس واژینال» بهعنوان رایجترین روش تشخیص کیست تخمدان شناخته میشود. این روش اطلاعاتی دقیق مثل اندازه، شکل، نوع (پاتولوژیک یا عملکردی) و محتوای داخل کیست را ارائه میدهد.
اما باید بدانید تشخیص کیست تخمدان فقط با سونوگرافی نیست و اگر مشکوک به کیستهای بدخیم یا تنبلی تخمدان باشید، پزشک ممکن است آزمایش خون و آزمایشهای هورمونی و MRI را هم تجویز کند.
درمان کیست تخمدان
در کیستهای عملکردی کوچک و بدون علائم، پزشک معمولا توصیه میکند چند هفته تا چند ماه صبر کنید تا کیست خودبهخود از بین برود. در این موارد سونوگرافی پیگیری (Follow-up ultrasound) را، برای اطمینان از برطرف شدن آن، پس از ۶ تا ۸ هفته تجویز میکنند.
در مواردی که به مداخله دارویی نیاز است، پزشک قرصهایی میدهد که در روند درمان کمککننده هستند؛ مثل قرصهای ضدبارداری هورمونی که برای جلوگیری از کیستهای جدید استفاده میشوند. اما باید بدانید قرص کیست تخمدان بهصورت خاص برای این عارضه وجود ندارد.
معمولا جراحی را به عنوان درمان سریع کیست تخمدان در موارد حاد و خطرناک معرفی میکنند. در ادامه به معرفی ۳ نوع رایج جراحی کیست تخمدان میپردازیم.
لاپاراسکوپی
روشی کمتهاجمی با برشهای کوچک که برای برداشتن کیست، بدون آسیب به تخمدان استفاده میشود. این روش برای کیستهای خوشخیم و کوچکتر مناسب است.
لاپاراتومی
در لاپاراتومی برشهای بزرگتری در شکم ایجاد میکنند. در کیستهای مشکوک به سرطان معمولا این روش را بهکار میبرند.
برداشتن کامل تخمدان یا رحم
در موارد نادر که سرطان کل تخمدان یا رحم را در برگرفته، ممکن است برای حفظ سلامت بیمار اقدام به جراحی و برداشتن تخمدان یا رحم کنند. اما جراحان تلاش میکنند تا حد امکان تخمدانها را حفظ کنند تا احتمال باروری از بین نرود.
قاتل کیست تخمدان چیست؟
مصرف مواد غذایی غنی از فیبر، دوری از قندهای مصنوعی و کنترل اضطراب در تنظیم هورمونها و جلوگیری از ایجاد کیست تخمدان تاثیر دارد. دمنوش بابونه، سیاهدانه و گیاه رازیانه را قاتل کیست تخمدان در طب سنتی معرفی میکنند اما در واقع هیچ دارویی قاتل کیست تخمدان نیست و بعضی داروهای گیاهی با داشتن هورمونهای گیاهی و فیتواستروژنها میتوانند اثرات معکوسی در درمان داشته باشند.
اما توصیه میکنیم از مصرف بیش از حد داروهای گیاهی خودداری کنید زیرا ممکن است مضراتی بههمراه داشته باشند. بنابرای مصرف این درمانهای گیاهی حتما و اکیدا با مشورت پزشک انجام شود.
همچنین داشتن یک رژیم غذایی مناسب میتواند به پیشگیری از کیست تخمدان و درمان آن کمک کند. برای آشنایی بیشتر با غذاهای مفید و مضر برای کیست تخمدان نگاهی به مقاله زیر داشته باشید.
مقاله مرتبط:
۵ غذای مضر برای کیست تخمدان را بشناسیم!
رژیم غذایی برای کیست تخمدان یکی از راههای دردسترس برای درمان کیستهای خوشخیم و تنبلی تخمدان ... مطالعهکلام پایانی
هرچند که تمام زنان حداقل یکبار در زندگیشان، کیست تخمدان چپ یا راست را تجربه کردهاند اما بسیاری از آنها بدون آنکه متوجه شوند، از دست این عارضه رهایی پیدا میکنند.
در صورت مشاهده علائم کیست تخمدان مراجعه به پزشک ضروری است زیرا این کیستها میتوانند تبدیل به غدد سرطانی شوند یا جلوی خونرسانی به تخمدان را بگیرند. اگر پریودتان بهم ریخته یا با درد شدیدی همراه است، مراجعه به پزشک را پشت گوش نیندازید.
سوالات متداول کیست تخمدان
کیست تخمدان چگونه دفع میشود؟
کیستهای عملکردی کوچک معمولاً طی چند هفته یا چند ماه خودبهخود از بین میروند. اما کیستهای تخمدانی دیگر نیاز به درمان توسط پزشک متخصص دارند.
اگر کیست تخمدان بترکد چه میشود؟
پارگی کیست تخمدان میتواند منجر به خونریزی داخلی و درد شدید شود که نیاز به مراجعه اورژانسی به پزشک دارد.
برای کیست تخمدان چه چیزی خوب است؟
مصرف مواد غذایی غنی از فیبر، دوری از قندهای مصنوعی، کنترل اضطراب برای پیشگیری و بهبود وضعیت کیست تخمدان مفید هستند.
کیست تخمدان چه علائمی دارد؟
بسیاری از کیستها بدون علامت هستند اما کیستهای بزرگتر میتوانند با درد در ناحیه لگن یا شکم، تغییرات در عادت ماهانه، درد هنگام رابطه جنسی، مشکلات ادراری یا گوارشی، نفخ شکمی، خستگی یا ضعف عمومی همراه باشند.
منابع: nhs.uk، deserthillsobgyn، pennmedicine
دیدگاههای شما
(1)عالی