شایع‌ترین علت درد تخمدان راست و چپ چیست؟

درد تخمدان راست و چپ نشانه چیست؟

احساس درد در تخمدان راست یا چپ، احتمالا به‌دلیل تخمک‌گذاری است. البته گاهی هم ریشه این مشکل مواردی مثل کیست تخمدان، آندومتریوز، عفونت لگن یا پیچ‌خوردگی تخمدان است. با این‌حال باید بدانید که هیچ‌کدام از این علت‌ها به یک سمت خاص محدود نمی‌شوند و ممکن است در هر دو تخمدان اتفاق بیفتند.

درد سمت راست تخمدان: اگر با تب، بی‌اشتهایی یا دردی که کم‌کم بدتر می‌شود همراه بود، می‌تواند نشانه آپاندیس باشد؛ چون آپاندیس دقیقا در همان ناحیه قرار دارد.

اگر همین درد سمت راست، تیز و ناگهانی شروع شود و طی یکی دو روز خودش از بین برود، بیشتر به تخمک‌گذاری در تخمدان راست مرتبط است.

درد سمت چپ هم دو سرنخ متفاوت دارد: اگر با دفع گاز یا مدفوع کم می‌شود و با غذا خوردن بدتر می‌شود، احتمالا به‌دلیل مشکلی از روده بزرگ است. ولی اگر مستقل از روده باشد و با نفخ یا سنگینی همراه باشد، بیشتر به کیست یا مشکل تخمدان چپ اشاره دارد.

نکته مهم اینکه در هر دو سمت، دردی که هفته‌ها ادامه پیدا کند یا رفته‌رفته شدیدتر شود، فارغ از جهت، نیاز به بررسی پزشکی دارد؛ چون این الگو بیشتر با آندومتریوز یا عفونت لگن سازگار است تا یک اتفاق موقتی و بی‌خطر.

چطور علت درد تخمدان چپ و راست را تشخیص دهیم؟

برای تشخیص علت درد تخمدان سمت چپ و راست، علاوه بر اینکه درد کدام سمت است، به این سه فاکتور هم توجه کنید:

• درد چه زمانی شروع شده (وسط سیکل قاعدگی، نزدیک پریود، یا خارج از چرخه)
• درد چطور پیش رفته (ظرف یکی دو روز خودش تمام شده یا به مرور تشدید شده)
• میزان درد با چه چیزی تغییر می‌کند (با دفع گاز یا مدفوع کم می‌شود یا هیچ ربطی به آن ندارد)

علت درد تخمدان راست و چپ بعد از پریود چیست؟

درد یک‌طرفه در ناحیه تخمدان بعد از پایان پریود می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنای وجود مشکل در تخمدان نیست. نزدیک شدن به زمان تخمک‌گذاری، کیست‌های عملکردی تخمدان و بیماری‌هایی مانند اندومتریوز از علل شایع‌تر هستند.

اگر پریودتان تمام شده ولی هنوز در ناحیه تخمدان احساس درد دارید، چند اتفاق می‌تواند پشت این علت درد باشد. درد تخمدان راست زمان تخمک‌گذاری و لکه‌بینی خفیف همراه آن معمولا بی‌خطر است و به‌خودی‌خود طی یک یا دو روز کم می‌شود.

علت درد تخمدان در دوران یائسگی چیست؟

بعد از یائسگی، تخمدان‌ها کوچک‌تر و کم‌فعالیت‌تر می‌شوند و به همین دلیل، درد تخمدان در یائسگی نسبت به سال‌های قبل کمتر اتفاق می‌افتد.

با این حال، خیلی از حس‌هایی که شبیه درد تخمدان هستند، از جاهای دیگری مثل عضلات کف لگن، مثانه یا روده می‌آیند؛ زیرا این اندام‌ها در نزدیکی تخمدان قرار دارند و تشخیص منبع دقیق درد کار چندان ساده‌ای نیست.

اگر درد از خود تخمدان باشد، معمولا ریشه‌اش کیست تخمدان یا فیبروم رحمی است که حتی بعد از قطع پریود هم می‌توانند ایجاد شوند. ولی اگر درد رو به افزایش باشد یا چند هفته ادامه پیدا کند، توصیه می‌کنیم به پزشک مراجعه کنید؛ به‌ویژه اگر زمان این درد خارج از زمان تخمک‌گذاری یا در یائسگی است. معمولا درد تخمدان در یائسگی به‌دلیل مشکلاتی مانند کیست تخمدان یا آندومتریوز اتفاق می‌افتد.

برای دانستن بیشتر درباره یائسگی، بهتر است نگاهی به مقاله زیر داشته باشید:

مقاله مرتبط:

یائسگی چیست و چه علائمی دارد؟

یائسگی یا پساقاعدگی مرحله‌ای طبیعی از زندگی زنان است که در آن، چرخه قاعدگی‌ برای همیشه متوقف می‌ش ... مطالعه

آیا درد تخمدان نشانه عفونت است؟

درد تخمدان به‌تنهایی نشانه عفونت نیست؛ عفونت لگن (PID) معمولا خودش را در کنار مجموعه‌ای از علائم و با درد نشان می‌دهد:

• تب یا احساس گرمای غیرعادی بدن
• ترشح واژینال با بو یا رنگ غیرمعمول
• سوزش هنگام دفع ادرار
• دردی دوطرفه که هر روز بدتر از روز قبل می‌شود

نکته‌ای که کمتر به آن اشاره می‌شود، این است که هر روشی که وارد رحم یا دهانه رحم شود، ریسک بسیار کوچکی از عفونت به همراه دارد. به‌همین دلیل هم درد تخمدان بعد از آی یو آی سوالی است که خیلی از زنانی که تحت درمان ناباروری هستند می‌پرسند.

درد خفیف تخمدان و لکه‌بینی بعد از آی‌یو‌آی معمولا موقتی است و می‌تواند به‌دلیل داروهای تحریک تخمک‌گذاری یا خود فرایند آی‌یو‌آی ایجاد شود. این داروها در بعضی افراد، به‌ویژه مبتلایان به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، برای تحریک تخمک‌گذاری استفاده می‌شوند.

بااین‌حال اگر بعد از آی‌یو‌آی، درد ناگهان شدت گرفت یا تب هم اضافه شد، همان روز خیلی سریع پیش دکتر بروید.

آیا درد تخمدان نشانه بارداری است؟

خیر، درد تخمدان به‌تنهایی نشانه بارداری نیست. این باور که درد تخمدان سمت راست نشانه بارداری است، پایه علمی ندارد؛ چون بارداری هیچ ترجیحی برای یک سمت خاص بدن ندارد.

جمله «درد تخمدان قبل از پریود نشانه بارداری است» هم گمراه‌کننده است، چراکه این درد در بیشتر مواقع فقط بخشی از سندروم پیش از قاعدگی (PMS) یا انقباض طبیعی رحم است.

با این حال، یک درد واقعی هم در اوایل بارداری وجود دارد؛ وقتی جسم زرد روی تخمدانی که تخمک را آزاد کرده کمی بزرگ می‌شود و هورمون تولید می‌کند، ممکن است در یک طرف از تخمدان درد احساس کنید. تنها راه برای فهمیدن اینکه این درد واقعا به بارداری مربوط است یا نه، انجام تست بارداری ساده یا بیبی‌چک است.

ولی جایی که باید واقعا هوشیار باشید، ترکیب درد تخمدان راست و عقب افتادن پریود است. اگر پریودتان عقب افتاده و همزمان درد شدید و ناگهانی در یک طرف، سرگیجه یا ضعف غیرمعمول یا دردی که تا نوک شانه‌‌های‌تان می‌کشد هم دارید، بدون معطلی به پزشک مراجعه کنید؛ این ترکیب می‌تواند نشانه بارداری خارج از رحم باشد و هرچه زودتر تشخیص داده شود، بهتر است.

برای درد تخمدان چی بخوریم؟

بایدها:

• ماهی‌های چرب (سالمون و ساردین)
• سبزیجات برگ‌سبز تیره مثل اسفناج و کلم
• آجیل خام و دانه‌ها مثل گردو، بادام و تخم کتان
• زنجبیل تازه، دم‌کرده یا به‌شکل افزودنی به غذا
• میوه‌های آبدار مثل هندوانه و خیار برای کاهش نفخ

نبایدها:

• کافئین زیاد (قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا)
• غذاهای بسیار شور و فرآوری‌شده
• قند و شیرینی‌های صنعتی
• دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی

تغذیه درد تخمدان را درمان نمی‌کند، ولی می‌تواند التهاب خفیف را تا حدی قابل‌تحمل‌تر کند. غذاهای غنی از امگا۳ مثل ماهی و گردو و سبزیجات برگ‌سبز که منبع منیزیم هستند، به کاهش گرفتگی‌های دوره‌ای کمک می‌کنند. کاهش مصرف کافئین، نمک زیاد و غذاهای بسیار شور هم می‌تواند نفخ و فشار لگنی همراه درد را کاهش دهد.

در کنار این تغییرات غذایی، یک کمپرس گرم روی پایین شکم و کمی استراحت، برای دردهای خفیف مثل درد تخمک‌گذاری یا درد پیش از پریود هم می‌توانند کمک‌کننده باشند.

ولی یادتان باشد این‌ها روش‌های آرام‌کننده‌ هستند و برای دردهای مکرر یا شدید، تنها راه مراجعه به پزشک است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائم زیر را دارید، همین امروز، همین حالا به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:

• دردی که به یک‌باره و با شدت زیاد شروع شده، طوری که نمی‌توانید صاف بایستید یا راه بروید
• تب بالای ۳۸ درجه همراه با درد لگن
• تهوع یا استفراغ مکرر که دقیقا هم‌زمان با درد شروع شده
• احساس سرگیجه، ضعف شدید یا سرد و رنگ‌پریده شدن پوست
• خون‌ریزی غیرعادی از واژن در کنار درد
• عقب‌افتادن پریود به همراه درد شدید یک‌طرفه

این ترکیب علائم می‌تواند نشانه اتفاقاتی مثل پیچ‌خوردگی تخمدان، پارگی کیست یا بارداری خارج از رحم باشد؛ شرایطی که حتی یک ساعت تاخیر در آن‌ها هم می‌تواند فرق زیادی در درمان ایجاد کند.

نوبت بگیرید، ولی نیازی به عجله اورژانسی نیست اگر:

• درد هر ماه در یک الگوی مشخص تکرار می‌شود
• بیش از دو هفته است که این درد به‌صورت قطع و وصلی با شما همراه است
• شدت درد کم‌کم بیشتر شده، هرچند تدریجی
• درد هنگام رابطه جنسی یا همراه با پریودهای نامنظم اتفاق می‌افتد

در این موارد، پزشک با یک معاینه ساده و احتمالا سونوگرافی لگن می‌تواند خیلی سریع بفهمد ماجرا از چه قرار است. در نظر داشته باشید که شنیدن صدای بدن‌تان و جدی گرفتن دردها به‌ویژه دردهای تکرار شونده، نشانه وسواس نیست؛ نشانه مراقبت از خودتان است.

منابع: my.clevelandclinic.org، ocrahope.org، ovarian.org.uk، healthline.com