چرا آمنوره یا پریود نشدن را تجربه می‌کنیم؟

کد نظام پزشکی ۸۵۸۰۸

پزشک تاییدکننده: دکتر مریم الماسی

جراح و متخصص زنان، لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی و عضو انجمن علمی جراحی‌های کم‌تهاجمی زنان

کد نظام پزشکی: ۸۵۸۰۸

همه زنان حداقل یک‌بار در زندگی خود این نگرانی را تجربه می‌کنند؛ نگرانی از قطع پریود که در اصطلاح پزشکی به آن آمنوره (Amenorrhea) می‌گویند. این وضعیت با تاثیر از عوامل مختلفی اتفاق می‌افتد که در این مقاله به‌صورت جامع به آن می‌پردازیم.

آمنوره چیست؟

آمنوره یا پریود نشدن که به فقدان قاعدگی هم معروف است، معمولاً به‌صورت نداشتن چند دوره‌ متوالی پریود تعریف می‌شود. دو نوع آمنوره اولیه و ثانویه وجود دارد که نقش سن در تشخیص آنها پررنگ است.

آمنوره اولیه

آمنوره در دختران زیر ۱۵ سال معمولا از نوع اولیه است و زمانی اتفاق می‌افتد که فرد علائم بلوغ را دارد؛ مانند رشد پستان یا موهای زائد در ناحیه تناسلی، اما پریود نمی‌شود.

آمنوره ثانویه

اگر فرد پریود‌های منظم داشته باشد و ۳ دوره متوالی یا ۶ ماه (همراه با دوره‌های نامنظم) پریود نشود و باردار هم نباشد؛ می‌توان گفت که او با آمنوره ثانویه مواجه است.

علت آمنوره یا پریود نشدن

آمنوره (فقدان قاعدگی) ممکن است به علت‌های طبیعی، پزشکی یا سبک زندگی اتفاق بیافتد. علل طبیعی به تغییرات عادی بدن ما در زمان بارداری، شیردهی و یائسگی برمی‌گردند. اما علل پزشکی و سبک زندگی، موارد متنوع‌تری را شامل می‌شوند.

علت پزشکی

علت‌های پزشکی را می‌توان در ۳ دسته زیر خلاصه کرد:

عدم تعادل هورمونی: مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا PCOS، اختلالات تیروئید، تومورهای هیپوفیز یا نارسایی زودرس تخمدان

مشکلات ساختاری: سندرم آشرمن، عدم وجود اندام‌های تناسلی یا انسداد واژن

اختلالات غدد درون‌ریز: مانند هیپرپرولاکتینمی (Hyperprolactinaemia) یا هیپرآندروژنیسم (Hyperandrogenism)

علت سبک زندگی

عوامل سبک زندگی شامل وزن کم، ورزش بیش‌از‌حد، استرس، اختلالات خوردن و بعضی داروها (ضدبارداری‌ها، شیمی‌درمانی یا داروهای فشار خون) می‌شوند.

همچنین شرایط ژنتیکی مانند سندرم ترنر (Turner Syndrome) یا سندرم عدم حساسیت به آندروژن می‌تواند باعث آمنوره اولیه شود.

علائم آمنوره

آمنوره اولیه با علائمی مثل عدم رشد پستان یا رشد غیرطبیعی موهای زائد بدن شناسایی می‌شود. در آمنوره ثانویه علائم متفاوت هستند.

 علائم همراه با آمنوره ثانویه چیست؟

•  ترشح شیری‌رنگ از پستان
• گرگرفتگی
• خشکی واژن
• رشد موهای زائد
• آکنه
• سردرد
• تغییرات بینایی
• درد لگن

روش‌های تشخیص آمنوره

تشخیص آمنوره با بررسی تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی فرد آغاز می‌شود. تست‌های اولیه شامل تست بارداری و آزمایش خون برای بررسی سطوح هورمون‌هاست. پزشکان معمولا تصویربرداری اولتراسوند لگن را برای بررسی تخمدان‌ها و رحم، MRI را برای مشکلات هیپوفیز، کاریوتیپ (Caryotype) را برای اختلالات ژنتیکی تجویز می‌کنند.

اگر بحث تاخیر در بلوغ مطرح باشد؛ رادیوگرافی سن استخوان انجام می‌دهند و موارد خاص را با تست‌های ژنتیکی یا آزمایش‌های مربوط به بیماری‌های خودایمنی بررسی می‌کنند.

درمان آمنوره یا قطع پریود

درمان آمنوره بر اساس علت زمینه‌ای آن است. برای علل طبیعی مانند بارداری یا شیردهی، اغلب نیازی به درمان نیست. گاهی درمان‌ خانگی آمنوره مثل انتخاب رژیم غذایی سالم و مدیریت وزن، این عارضه را برطرف می‌کند.

درمان‌ آمنوره ثانویه با پروژسترون و استروژن برای کمبود هورمون‌ها امکان‌پذیر است. همچنین کابرگولین (Cabergoline) برای هیپرپرولاکتینمی و قرص‌های ضدبارداری ترکیبی برای تنبلی تخمدان تجویز می‌شوند.

کاهش استرس و تنظیم ورزش نیز برای آمنوره هیپوتالامیک مفید هستند.

آمنوره هیپوتالامیک چیست؟

نوعی آمنوره ثانویه است که به‌دلیل اختلال در بخشی از مغز که هورمون‌های تنظیم‌کننده قاعدگی را کنترل می‌کند (هیپوتالاموس) رخ می‌دهد. این وضعیت اغلب به‌دلایل ژنتیکی یا سبک‌زندگی مرتبط است.

اگر علت آمنوره نارسایی تخمدان بود؛ درمان جایگزینی هورمون، برای حفاظت از سلامت استخوان و قلب انجام می‌شود.

زمانی‌که مشکلات ساختاری مانند انسداد یا تومورها وجود داشته باشند، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند. مصرف بعضی داروها هم باعث قطع پریود می‌شود که تغییر یا منع مصرف آن‌ها زیر‌نظر پزشک، درمان سریع آمنوره به‌شمار می‌رود.

درمان آمنوره در طب سنتی شامل بعضی دمنوش‌ها و خوراکی هاست که در مقاله زیر به‌طور مفصل شرح داده‌ایم.

مقاله مرتبط:

بهترین دمنوش‌های گیاهی برای پریود شدن سریع

چرخه قاعدگی زنان در حالت طبیعی منظم است اما گاهی عواملی مثل استرس، تغییرات هورمونی، تغذیه یا شرایط ... مطالعه

عوارض آمنوره

آمنوره اولیه و نازایی معمولا ارتباط مستقیم با هم دارند زیرا علل ایجاد آن ممکن است جلو توسعه و کارکرد سیستم باروری را بگیرند اما با درمان قطعی آمنوره اولیه می‌توانید مانع از این عارضه شوید.

از دیگر عوارض آمنوره می‌توان موارد زیر را نام برد:

– استرس روانی

– پوکی یا شکستگی استخوان

– بیماری‌های قلبی و عروقی به‌دلیل سطوح پایین استروژن

– هیپرپلازی آندومتر

– اثرات هیپرآندروژنیسم (مانند مردانه‌سازی)

– گالاکتوره و درد لگن

– افزایش خطر بیماری‌های متابولیک

کلام پایانی

آمنوره اغلب نشانه‌ای از یک مشکل قابل درمان است و با ارزیابی به‌موقع می‌توان از عوارض آن جلوگیری کرد. حفظ سلامت کلی با رژیم غذایی مناسب، ورزش متعادل و چکاپ‌های منظم در درمان آن نقشی کلیدی ایفا می‌کند. اگر با این مشکل مواجه هستید، حتماً با پزشک مشورت کنید تا علت آن شناسایی و پروسه درمان آغاز شود.

پرسش‌های متداول آمنوره

آیا آمنوره درمان قطعی دارد؟

بله، در بسیاری موارد آمنوره با درمان علت زمینه‌ای به‌طور کامل برطرف می‌شود.

آمنوره چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

آمنوره می‌تواند در هر سنی رخ دهد اما آمنوره اولیه معمولاً تا سن ۱۵ سالگی ظاهر می‌شود.

منابع: clevelandclini، mayoclini، ncbi.nlm.nih.gov