ماموگرافی چیست؟ نکات مهمی که باید قبل از انجام آن بدانید!

کد نظام پزشکی 108666

پزشک تاییدکننده: دکتر آزاده مهدیان

جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و دارای مدرک تکمیلی سونوگرافی و لاپاراسكوپی پیشرفته از دانشگاه تهران

کد نظام پزشکی: 108666

ماموگرافی یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی سلامت پستان است و کمک می‌کند هر تغییری به‌موقع دیده شود. این تصویربرداری عملکرد دقیقی دارد و پزشکان آن را مطمئن‌ترین راه برای تشخیص زودهنگام مشکلات پستان می‌دانند. اگر بدانید ماموگرافی دقیقا چیست و چه کمکی در تشخیص مشکلات احتمالی و خطرناک می‌کند، می‌توانید امکان درمان زودهنگام و مؤثرتر را فراهم کنید.

ماموگرافی چیست؟

ماموگرافی تصویربرداری پستان با اشعه ایکس، برای بررسی دقیق بافت سینه است و به شناسایی توده‌ها، تغییرات بافتی یا نشانه‌هایی که هنوز قابل لمس نیستند، کمک می‌کند. در این روش، سینه برای چند ثانیه در دستگاه تصویربرداری کمی فشرده می‌شود تا تصویر واضح‌تری از لایه‌های داخلی به‌دست آید.

این تصاویر به پزشک کمک می‌کند توده‌های کوچک، رسوبات کلسیم یا هر تغییر غیرعادی را تشخیص دهد. هدف ماموگرافی تشخیص زودهنگام مشکلات پستان است تا درمان در مناسب‌ترین زمان ممکن انجام شود.

چه کسانی باید ماموگرافی کنند؟

ماموگرافی می‌تواند بخشی از چکاپ منظم سلامت پستان باشد، اما چند گروه از زنان بیشتر از بقیه نیاز دارند این بررسی را جدی‌تر و منظم‌تر انجام دهند:

• زنان بالای ۴۰ سال
• افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پستان یا تخمدان دارند.
• کسانی‌که سابقه توده‌های مشکوک یا بیوپسی پستان داشته‌اند.
• افرادی که درمان‌های هورمونی طولانی‌مدت دریافت می‌کنند.
• کسانی که قبلا جراحی پستان انجام داده‌اند.
• افرادی که پزشک به‌دلیل علائم یا معاینه، احتمال وجود مشکل را مطرح کرده است.

همه‌چیز درباره سرطان پستان و آزمایش‌های ضروری مربوط به آن را در مقاله زیر بخوانید:

مقاله مرتبط:

سرطان پستان؛ از مهم‌ترین علائم تا روش‌های درمان

سرطان پستان چیست؟ سرطان پستان یا سرطان سینه یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در میان زنان سراسر جهان ا ... مطالعه

چه زمانی برای ماموگرافی مناسب است؟

بهترین زمان انجام ماموگرافی پستان معمولا بعد از پایان عادت ماهانه است، یعنی زمانی‌که بافت سینه کمتر حساس باشد و فشرده شدن سینه در دستگاه راحت‌تر انجام شود.

اگر قبلا ماموگرافی داشته‌اید، همراه داشتن تصاویر قبلی به شما و پزشک‌تان کمک می‌کند تغییرات بافت پستان بهتر بررسی شود.

در صورتی‌که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارید، پزشک ممکن است زمان‌بندی غربالگری را زودتر یا با فواصل کوتاه‌تر به شما پیشنهاد دهد.

همچنین در صورت داشتن کیست پستان، انجام ماموگرافی ۱ بار در سال و سونوگرافی ۲ بار در سال پیشنهاد می‌شود.البته این زمان در انواع مختلف کیست با توجه به نظر پزشک متفاوت است.

ماموگرافی از چه سنی باید انجام شود؟

ماموگرافی روش اصلی غربالگری برای همه زنانِ بالای ۴۰ سال است، به شرطی که در گروه کم‌خطر باشند.

• ۴۰ تا ۴۴ سال: شروع ماموگرافی سالیانه
• ۴۵ تا ۵۴ سال: توصیه جدی به انجام ماموگرافی سالیانه
• بالای ۵۵ سال: انجام ماموگرافی هر دو سال یک‌بار

گروه کم‌خطر به افرادی گفته می‌شود که سابقه خانوادگی سرطان پستان یا تخمدان ندارند، فاقد جهش‌های ژنتیکی شناخته‌شده هستند، سابقه شخصی بیماری‌های پستانی پرخطر ندارند و شروع قاعدگی‌شان در سن طبیعی بوده است.

آیا ماموگرافی درد دارد؟

ممکن است هنگام فشرده شدن پستان در ماموگرافی، فشار یا ناراحتی خفیفی احساس کنید، اما این حالت معمولا کوتاه‌مدت است و فقط چند ثانیه طول می‌کشد.

تجربه این درد در افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد کمی احساس درد دارند و بعضی دیگر فقط فشار را حس می‌کنند. اگر اضطراب یا حساسیت دارید، می‌توانید قبل از انجام ماموگرافی با تکنسین صحبت کنید تا فشار به‌صورت کنترل‌شده اعمال شود.

عوارض ماموگرافی چیست؟

این روش برای شما خطری ایجاد نمی‌کند و تاکنون عارضه‌ای برای بدن شناسایی نشده است. چراکه میزان اشعه استفاده‌شده در این روش بسیار کم و کنترل‌شده است.

بعضی افراد ممکن است به‌خاطر ناآگاهی از نحوه انجام ماموگرافی یا فشار کوتاه‌مدت روی سینه، کمی حس اضطراب یا نگرانی داشته باشند که منجر به بی‌قراری شود ولی این حالت طبیعی و موقتی است.

ماموگرافی بهتر است یا سونوگرافی؟

ماموگرافی، استاندارد اصلی برای غربالگری سرطان پستان است و می‌تواند تغییرات بسیار کوچک در بافت سینه را حتی قبل از ظاهر شدن علائم ظاهری تشخیص دهد.

سونوگرافی بیشتر به‌عنوان روش تکمیلی در صورت صلاحدید پزشک استفاده می‌شود، مخصوصا وقتی بافت سینه متراکم است یا نتایج ماموگرافی نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.

بعد از  تفسیر جواب ماموگرافی، در صورت نیاز سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند نوع ضایعه را بهتر تشخیص دهد، مثلا می‌تواند مشخص کند توده‌ای که دیده شده کیست است یا تومور.

بنابراین ماموگرافی و سونوگرافی مکمل یکدیگر هستند؛ ماموگرافی ابزار اصلی غربالگری است و سونوگرافی در مواقع نیاز برای بررسی دقیق‌تر به‌کار می‌رود.

تفاوت سونوگرافی با ماموگرافی

ماموگرافی: تصویربرداری با اشعه ایکس است و تغییرات بسیار کوچک یا تجمع‌ کلسیم در بافت سینه را نشان می‌دهد. این روش برای غربالگری و تشخیص زودهنگام مشکلات پستان مناسب است.

سونوگرافی: از امواج صوتی برای بررسی بافت نرم استفاده شده و به پزشک کمک می‌کند نوع ضایعه را مشخص کند. معمولا وقتی ماموگرافی منجر به تشخیص نمی‌شود یا بافت پستان متراکم است، کاربرد دارد.

علت سونوگرافی بعد از ماموگرافی چیست؟

گاهی بعد از تفسیر جواب ماموگرافی، در صورت نیاز پزشک برای بررسی دقیق‌تر از فرد می‌خواهد سونوگرافی هم انجام دهد. دلیل این کار مشخص شدن جزئیات بیشتر بافت سینه است، مخصوصا وقتی که نتایج ماموگرافی کمی مبهم بوده یا بافت سینه متراکم باشد. سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند نوع ضایعه را بهتر تشخیص دهد.

فوکال آسیمتری در ماموگرافی چیست؟

فوکال آسیمتری (Focal Asymmetry) اصطلاحی است که در گزارش ماموگرافی دیده می‌شود و به تفاوت جزیی در تراکم بافت پستان در مقایسه با بافت اطراف آن اشاره دارد. این تفاوت‌ها معمولا کوچک و طبیعی هستند اما ویژگی‌های یک توده مشخص را هم ندارد.

وقتی پزشک این مورد را گزارش می‌کند، هدفش بررسی دقیق‌تر تغییرات است تا هیچ موردی از دید متخصص پنهان نماند. این موضوع بیشتر یک هشدار برای دقت بیشتر است و لزوما به‌معنای وجود بیماری نیست اما بررسی بیشتر نیاز است.

کلام پایانی

برای بهترین نتیجه، ماموگرافی را به‌صورت منظم و طبق توصیه پزشک انجام دهید، زمان مناسب را رعایت کنید و در صورت نیاز، برای انجام سونوگرافی تکمیلی اقدام کنید. رعایت این نکات تجربه‌ای راحت‌تر و تشخیصی دقیق‌تر به شما می‌دهد و به حفظ سلامت پستان‌ها کمک می‌کند.

منبع: Radiologyinfo ،Clevelandclinic